انتخاب موتور کرکره برقی با یک عبارت کلی مثل «موتور ۳۰۰ کیلویی» یا «موتور ۶۰۰ کیلویی» تمام نمی‌شود. این نام‌ها برای دسته‌بندی اولیه مفیدند، اما توضیح نمی‌دهند همان موتور روی دهانه واقعی، با تیغه مشخص، قطر شفت موجود و تردد موردنیاز چگونه کار خواهد کرد. تصمیم درست از تطبیق اجزای سیستم به دست می‌آید.
وزن واقعی پرده چگونه تعیین می‌شود؟
برای برآورد اولیه باید عرض و ارتفاع پوشش کامل، وزن تیغه بر حسب کیلوگرم بر مترمربع و وزن اجزایی مثل تیغه انتهایی، قفل‌ها و متعلقات در نظر گرفته شود. وزن واحد سطح میان پروفیل‌ها یکسان نیست؛ حتی دو تیغه آلومینیومی با ظاهر مشابه ممکن است به‌دلیل ضخامت، شکل مقطع یا فوم داخلی، وزن متفاوتی داشته باشند.
راهنمای انتخاب Somfy چهار داده را کنار هم می‌گذارد: نوع تیغه، ارتفاع کرکره، قطر لوله و وزن کل پرده. همین سند یادآوری می‌کند که نمودارهای انتخاب جنبه راهنما دارند و اطلاعات سازنده محصول باید ملاک باشد. اگر جدولی برای بخش پنهان پرده داخل رول مقدار اضافه‌ای محاسبه می‌کند، آن مقدار متعلق به همان روش و پروفیل است و نباید به فرمولی همیشگی تبدیل شود.
عدد kg/m² را از دیتاشیت همان تیغه بگیرید. حدس‌زدن وزن بر اساس ظاهر، رنگ یا فقط نام «آلومینیومی» و «فولادی» می‌تواند انتخاب موتور را منحرف کند.
چرا وزن به‌تنهایی کافی نیست؟
موتور باید روی شفت گشتاور ایجاد کند. با بزرگ‌ترشدن شعاع مؤثر رول، برای جابه‌جایی همان بار به گشتاور بیشتری نیاز است؛ بنابراین وزن یکسان روی دو لوله یا رول متفاوت الزاماً به موتور یکسان منجر نمی‌شود. عرض زیاد دهانه می‌تواند خمش لوله را هم به مسئله‌ای مستقل تبدیل کند.
اصطکاک ریل، پرده نامیزان، تیغه آسیب‌دیده یا متعلقات اضافه بار عملی را بالا می‌برند. موتور قوی‌تر درمان نصب مکانیکی ضعیف نیست. استفاده از موتور برای غلبه بر گیر مکانیکی ممکن است دما را افزایش دهد، حفاظت حرارتی را فعال کند و عمر مجموعه را کاهش دهد.
در کاتالوگ‌های حرفه‌ای، «گشتاور خروجی»، «گشتاور نگهدارنده»، سرعت و ظرفیت کاری جداگانه ثبت می‌شوند. توانایی حرکت دادن پرده، نگه‌داشتن ایمن آن و تحمل تردد مکرر یک مفهوم واحد نیستند.
تعداد تردد و چرخه کاری
یک سیکل معمولاً یک بازشدن و یک بسته‌شدن کامل است. ظرفیت اعلام‌شده در ساعت معمولاً با شرایط تعیین‌شده سازنده و توزیع مشخص حرکت‌ها ارائه می‌شود. ده حرکت پشت‌سرهم از نظر گرمایی الزاماً معادل همان ده حرکت پراکنده در یک ساعت نیست.
دمای محیط، تهویه اطراف موتور و مدت هر حرکت بر عملکرد حرارتی اثر دارند. اگر سازنده برای یک مدل در دمای بالاتر ظرفیت کمتری اعلام می‌کند، همان محدودیت فقط در چارچوب آن دیتاشیت قابل استفاده است؛ نمی‌توان یک درصد ثابت را به همه موتورها تعمیم داد.
پس از نصب چه چیزهایی کنترل شوند؟
انتخاب روی کاغذ پایان کار نیست. حدود بالا و پایین، جهت حرکت، توقف، صدای غیرعادی، دمای موتور و حرکت آزاد پرده باید پس از نصب کنترل شوند. اگر پرده در بخشی از مسیر ضربه می‌زند یا به ریل فشار می‌آورد، ابتدا علت مکانیکی بررسی می‌شود.
جریان‌کشی و آزمون عملکرد باید با روش و ابزار مناسب همان سازنده انجام شود. نتیجه آزمون اولیه بهتر است ثبت شود تا تغییر عملکرد در سرویس‌های بعدی قابل مقایسه باشد.
چک‌لیست انتخاب موتور
- ابعاد واقعی پوشش و فضای رول اندازه‌گیری شده است.
- مدل تیغه و وزن kg/m² از دیتاشیت مشخص است.
- وزن تیغه انتهایی، قفل و متعلقات لحاظ شده است.
- قطر لوله، شعاع رول و خمش مجاز بررسی شده‌اند.
- گشتاور، گشتاور نگهدارنده و سرعت موتور کنترل شده‌اند.
- تعداد سیکل و نحوه توزیع تردد معلوم است.
- دمای محیط و محدودیت‌های مدل در نظر گرفته شده‌اند.
- عملکرد نهایی بدون گیر و صدای نامتعارف آزمایش شده است.
جمع‌بندی
انتخاب درست حاصل تطبیق کل سیستم است، نه انتخاب بزرگ‌ترین عدد روی برچسب. مدل نهایی باید بر پایه دیتاشیت موتور و تیغه، ابعاد واقعی، وضعیت شفت و ریل و الگوی استفاده تأیید شود.